Wakacje z zabytkami Wysoczyzny Elbląskiej – odcinek VII
W siódmym odcinku z cyklu „Wakacje z zabytkami Parku Krajobrazowego Wysoczyzny Elbląskiej” zawitamy do Tolkmicka, gdzie obejrzymy kaplicę barokową stojącą na cmentarzu parafialnym. W jej miejscu wcześniej stała inna kaplica pw. św. Antoniego Padewskiego, po jej rozebraniu ówczesny proboszcz ufundował nową i poświęcił w 1738 roku ku czci Najświętszego Serca Pana Jezusa. Współcześnie służy celom głównie pogrzebowym, niegdyś były w niej odprawiane nabożeństwa. Działania wojenne tylko częściowo ją zniszczyły, od tego czasu była kilkukrotnie remontowana. Kaplica zachowała się w bardzo dobrym stanie, szczególnie ciekawe są barokowe szczyty, które zdobią fasady z obu stron.
Epidemie, które dziesiątkowały mieszkańców dały początek wielu praktykom religijnym, między innymi pielgrzymkom proszalno – pokutnym, tzw. łosierom. W święto Serca Jezusowego w kaplicy odbywały się uroczyste msze święte, na które przybywali także mieszkańcy z okolicznych miejscowości, głównie z Pogrodzia. Szczególnie wyjątkowo kultywowane w ówczesnym czasie, były uroczystości odpustowe przypadające na 16 sierpnia z okazji św. Rocha, patrona chorych na dżumę i inne choroby zakaźne. Odbywała się w tym czasie procesja od kościoła św. Jakuba do kaplicy Najświętszego Serca Jezusowego. Procesja miała 300-letnią tradycję. Pierwotnie udawano się co roku w pielgrzymce dziękczynnej ku czci św. Rocha do miejscowości Kikoły koło Kadyn gdzie stała kaplica w otoczeniu pięciu lip. Gdy stan kaplicy znacząco się pogorszył, celem pielgrzymki stała się tytułowa kaplica w Tolkmicku pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa.
Tradycja procesji z figurami podczas odpustu św. Rocha w 2024 roku została wpisana na Krajową Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego prowadzoną przez Narodowy Instytut Dziedzictwa.
Na terenie cmentarza stoi także mniejsza kapliczka, która jest usytuowana tyłem do głównego wejścia. Pierwotnie była kapliczką przydrożną, z wnęką na rzeźbę od strony obecnej ulicy. Jest to kapliczka z żółtej cegły w stylu neogotyckim prawdopodobnie z przełomu XIX i XX w. Ciekawostką są widoczne ślady po kulach na tylnej ścianie, prawdopodobnie z czasów II wojny światowej.
Lokalizacja kaplicy:
https://maps.app.goo.gl/hmxeShP9R9Cy15EE7
Jak co roku zachęcamy do odwiedzania zabytków i zamieszczania zdjęć w komentarzu pod postem. Zdjęcia muszą być aktualne. Na koniec naszej wakacyjnej przygody, osoba z największą ilością odwiedzonych zabytków otrzyma nagrodę!
Zapraszamy do odkrywania Wysoczyzny Elbląskiej!
